Anh cho tôi biết, chính từ
sự phát hiện của Cục Hồ sơ nghiệp vụ An ninh mà tấm ảnh của cụ
Nguyễn Sinh Sắc - thân phụ của Bác Hồ đă được thay thế trong hệ
thống bảo tàng toàn quốc.
Theo cán bộ Cục Hồ sơ
nghiệp vụ An ninh kể lại th́ giữa năm 1983, một cán bộ của Cục khi
đi tham quan một bảo tàng đă t́nh cờ phát hiện h́nh ảnh trưng bày về
cụ Nguyễn Sinh Sắc khác với h́nh ảnh của cụ mà Cục đang lưu giữ.
Việc này được báo cáo lên lănh đạo Cục và cấp có thẩm quyền của
Trung ương. Cấp trên đă yêu cầu kiểm tra kỹ thông tin này. Cũng thời
điểm đó, Bảo tàng Hồ Chí Minh ở Hà Nội đang tích cực sưu tầm những
tài liệu, hiện vật, h́nh ảnh liên quan đến Bác Hồ.
Một trong những nhiệm vụ
của Cục Hồ sơ nghiệp vụ An ninh là lưu giữ, khai thác những tài liệu,
hiện vật, h́nh ảnh do địch để lại. Đặc biệt, trong đó có nhiều hiện
vật, tài liệu và h́nh ảnh do mật thám Pháp lập từ những năm đầu thế
kỷ XX liên quan đến Bác Hồ cùng những người thân trong gia đ́nh Bác
gồm: Cụ Nguyễn Sinh Sắc, ông Nguyễn Sinh Khiêm (tức Nguyễn Tất Đạt,
anh ruột của Bác Hồ), bà Nguyễn Thị Thanh (chị ruột của Bác Hồ)...
Được sự đồng ư của cấp trên,
ngày 26/5/1983, Cục Hồ sơ nghiệp vụ An ninh đă trao một số tài liệu
và di ảnh đó cho Bảo tàng Hồ Chí Minh quản lư và trưng bày. Sau đó,
cuối năm 1988, Cục Hồ sơ nghiệp vụ An ninh lại chuyển tiếp những tài
liệu liên quan cho Bảo tàng Hồ Chí Minh và Cục Lưu trữ Nhà nước quản
lư.
Những trang hồ sơ, tư liệu
quư hiếm này đă được Bảo tàng Hồ Chí Minh xây dựng nội dung trưng
bày trong ngày khánh thành nhân dịp kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của
Bác Hồ (19-5-1990) để phục vụ khách quốc tế và đồng bào, chiến sĩ
trong nước đến tham quan. Trong đó có những tài liệu gốc như Báo cáo
của mật thám Pháp về hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở Paris; Bản yêu
sách của nhân dân Việt Nam do Nguyễn Ái Quốc viết gửi những nhà hoạt
động cách mạng quốc tế; những bức thư của các nhà hoạt động chính
trị ở Pháp gửi Nguyễn ái Quốc ở nhà số 9 ngơ Conpoint; Báo cáo của
Bộ Thuộc địa Pháp về hoạt động tuyên truyền cách mạng ở hải ngoại…
Cục cũng đă lưu giữ tập tài
liệu về cụ Nguyễn Sinh Sắc do mật thám Pháp lập, có bức ảnh, phim
gốc chụp cụ ngày 20/11/1923. Đây là tài liệu và bức ảnh hoàn toàn
mới, hồi đó chưa từng công bố.
Được biết, trước đây Cục
Lưu trữ Nhà nước cũng như Bảo tàng Xô viết - Nghệ Tĩnh và các bảo
tàng khác ở nước ta chưa có một bức ảnh nào của cụ Nguyễn Sinh Sắc,
v́ vậy chỉ sử dụng bức truyền thần của cụ được vẽ phỏng theo khuôn
mặt của ông Nguyễn Sinh Khiêm - là con cả của cụ Nguyễn Sinh Sắc, là
anh ruột của Bác Hồ và vẽ theo trí tưởng tượng của họa sĩ.
Đến năm 1983, sau khi có sự
phát hiện của Cục Hồ sơ nghiệp vụ An ninh, đem đối chiếu giữa bức
họa truyền thần này và ảnh gốc của cụ Nguyễn Sinh Sắc th́ thấy khác
nhau rất nhiều. Theo ảnh lưu giữ của Cục Hồ sơ nghiệp vụ An ninh th́
cụ Nguyễn Sinh Sắc có nhiều nét rất giống Bác Hồ.
Tôi đă nhiều lần đến thăm
Khu di tích Kim Liên (Nam
Đàn, Nghệ An). Trước đây có lần tôi đă mua tại khu di tích này một
tập ảnh về những thân nhân trong gia đ́nh Bác Hồ để làm kỷ niệm,
trong đó có bức chân dung cụ Nguyễn Sinh Sắc cũng truyền thần giống
như ở Bảo tàng Xô viết - Nghệ Tĩnh, có nghĩa là khác xa sự thật. Bức
chân dung ấy cũng khác hẳn với bức ảnh do Cục Hồ sơ nghiệp vụ An
ninh t́m được.
Cũng qua t́m hiểu từ hồ sơ
của mật thám Pháp để lại, tôi được biết cụ Nguyễn Sinh Sắc c̣n các
bí danh: Nguyễn Sinh Huy, Nguyễn Xuân Sắc, Nguyễn Sinh Sách, Nguyễn
Phan Diêu…
Thông qua việc Cục Hồ sơ
nghiệp vụ An ninh cung cấp ảnh, Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh đă thay
thế bức họa cũ bằng bức ảnh mới tại 11 chi nhánh bảo tàng trong toàn
quốc. Sự phát hiện và thay ảnh cụ thân sinh của Bác có ư nghĩa rất
lớn trong việc khẳng định sự thật lịch sử về những người nổi tiếng,
có công lớn với dân tộc Việt
Nam.
Thượng tá Trịnh Bích Thúy,
nguyên Phó trưởng Pḥng 3, Cục Hồ sơ nghiệp vụ An ninh là một cán bộ
giỏi tiếng Pháp, một trong những người tham gia khai thác, dịch
thuật các tài liệu của mật thám Pháp để lại.
Chị nói với tôi: "Chúng tôi
xác định việc nghiên cứu, truy t́m, dịch thuật những tài liệu liên
quan đến Bác Hồ là niềm vinh dự và trách nhiệm lớn của cán bộ, chiến
sĩ Công an làm công tác hồ sơ. Với tấm ḷng kính yêu Bác, chúng tôi
đă làm việc tận t́nh, hết ḷng, với phương pháp khoa học, không bỏ
qua chi tiết dù nhỏ. Cục chúng tôi đă cung cấp cho các cơ quan hữu
quan nhiều hiện vật, tài liệu rất quư, có giá trị lịch sử cao. Chúng
tôi đă góp phần làm cho thế hệ hôm nay và mai sau hiểu rơ hơn về
thân thế, sự nghiệp hoạt động cách mạng của Bác Hồ"
